Starten in België vraagt minder papierwerk dan men denkt, maar de volgorde van de stappen telt: u kunt uw btw niet activeren zonder ondernemingsnummer, en voor een vennootschap krijgt u dat nummer pas na de notaris. Dit is het volledige traject, met de bedragen voor 2026 en de momenten waarop een boekhouder echt tijd doet winnen.
- Vooraf: de voorwaarden waaraan u moet voldoen
- Stap 1: eenmanszaak of vennootschap?
- Stap 2: het financieel plan
- Stap 3: de bankrekening en het bankattest
- Stap 4: de oprichtingsakte en het Belgisch Staatsblad
- Stap 5: de inschrijving in de KBO via een ondernemingsloket
- Stap 6: de btw-identificatie
- Stap 7: het sociaal verzekeringsfonds
- Stap 8: wat er nog te regelen valt
- Wat het kost in 2026
- Hoeveel tijd het vraagt
- Wat een boekhouder voor zijn rekening neemt
Vooraf: de voorwaarden waaraan u moet voldoen
Om in België een zelfstandige activiteit uit te oefenen moet u 18 jaar zijn, uw burgerrechten genieten en Belg zijn, onderdaan van de Europese Economische Ruimte of Zwitser. Andere nationaliteiten hebben een beroepskaart nodig van het Gewest, tenzij een vrijstelling geldt op basis van de verblijfstitel.
Het beruchte attest basiskennis bedrijfsbeheer bestaat nergens meer. Vlaanderen schafte het af in 2018, Brussel op 15 januari 2024 en Wallonië op 1 oktober 2025. U hoeft dus geen diploma of examen meer voor te leggen om u in te schrijven.
Wat blijft, zijn de beroepsbekwaamheden eigen aan bepaalde gereglementeerde beroepen, zoals een deel van de bouwberoepen, de voedingssector, het vervoer of de vrije beroepen. Het ondernemingsloket controleert dat punt bij de inschrijving.
Stap 1: eenmanszaak of vennootschap?
Dit is de beslissing die alle andere bepaalt. De eenmanszaak, of natuurlijke persoon, richt u op met één bezoek aan het loket. De vennootschap, in negen van de tien gevallen een BV, vraagt een financieel plan en een notariële akte, maar scheidt uw privévermogen van dat van de activiteit.
| Criterium | Eenmanszaak | BV |
|---|---|---|
| Aansprakelijkheid | Onbeperkt: uw privévermogen staat in voor de schulden | Beperkt tot de inbreng |
| Startkapitaal | Geen | Geen wettelijk minimum meer sinds 2019, maar een toereikend eigen vermogen, verantwoord in het financieel plan |
| Oprichtingsakte | Geen, een eenvoudige inschrijving aan het loket | Notariële akte verplicht |
| Boekhouding | Vereenvoudigd mogelijk onder 500 000 € omzet | Volledig, met een jaarrekening die elk jaar wordt neergelegd |
| Belasting op de winst | Personenbelasting, progressieve tarieven tot 50 % | Vennootschapsbelasting van 25 %, 20 % op de eerste schijf van 100 000 € onder voorwaarden |
| Oprichtingskosten 2026 | Ongeveer 200 € | Ongeveer 1 600 tot 3 900 € exclusief inbreng |
De vennootschap wordt interessant wanneer de winst duurzaam hoger ligt dan wat u opneemt om van te leven, omdat dat overschot dan wordt belast in de vennootschapsbelasting in plaats van tegen de progressieve tarieven van de personenbelasting. Het kantelpunt hangt af van uw gezinssituatie, uw andere inkomsten en uw investeringsplannen: het is de eerste vraag die u een boekhouder stelt, met cijfers erbij.
De andere vormen bestaan voor specifieke gevallen: de NV voor projecten die kapitaal ophalen, de CV voor coöperaties, de VOF en de CommV wanneer u een onbeperkte aansprakelijkheid aanvaardt in ruil voor een oprichting zonder notaris.
Stap 2: het financieel plan
Voor een BV, een NV of een CV is het financieel plan verplicht. U overhandigt het aan de notaris op de dag van de ondertekening, en die bewaart het. Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen eist dat het minstens twee boekjaren bestrijkt en zeven elementen bevat:
- een nauwkeurige beschrijving van de voorgenomen activiteit;
- een overzicht van alle financieringsbronnen, waarborgen inbegrepen;
- een openingsbalans en geprojecteerde balansen na twaalf en vierentwintig maanden;
- geprojecteerde resultatenrekeningen na twaalf en vierentwintig maanden;
- een begroting van de inkomsten en uitgaven over minstens twee jaar;
- de beschrijving van de hypothesen over omzet en rentabiliteit;
- de naam van de externe deskundige die bij de opmaak heeft geholpen, als die er is.
Dit document bindt de oprichters. Gaat de vennootschap binnen de drie jaar failliet en was het aanvangsvermogen kennelijk ontoereikend voor de geplande activiteit, dan kunnen zij persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor de schulden. De externe deskundige is niet wettelijk verplicht, maar de Commissie voor Boekhoudkundige Normen raadt hem starters aan, en het is het eerste moment waarop een accountant concreet tussenkomt.
Als eenmanszaak is geen plan vereist. Een begroting van de eerste vierentwintig maanden blijft nochtans de beste manier om te weten of het project standhoudt, en u hebt ze nodig voor de bank.
Stap 3: de bankrekening en het bankattest
Voor een vennootschap opent u een rekening op naam van de vennootschap in oprichting en stort u er de inbreng in geld op. De bank levert een attest af met het bedrag, de naam van de vennootschap en de naam van de oprichters. Het geld blijft geblokkeerd tot de notaris de neerlegging van de akte bevestigt. Een inbreng in natura, bijvoorbeeld materiaal of een voertuig, vraagt bovendien een verslag van een bedrijfsrevisor en een verslag van de oprichters.
Als eenmanszaak legt de wet geen aparte rekening op, maar iedereen raadt ze aan: het rekeningnummer wordt geregistreerd in de KBO, het staat op uw facturen, en privé- en beroepsuitgaven door elkaar halen bemoeilijkt elke aangifte.
Stap 4: de oprichtingsakte en het Belgisch Staatsblad
De BV, de NV en de CV ontstaan bij authentieke akte. De notaris ontvangt de statuten, het financieel plan en het bankattest, laat de akte ondertekenen en legt ze neer bij de griffie van de ondernemingsrechtbank. Die neerlegging zet twee dingen in gang: de toekenning van het ondernemingsnummer en de publicatie van een uittreksel in het Belgisch Staatsblad. De oprichting kan op afstand, via videoconferentie met de notaris, zonder meerkost.
Sinds 1 maart 2026 kost de publicatie van een oprichtingsakte van een vennootschap 286,17 € inclusief btw bij elektronische neerlegging, of 354,41 € op papier. Het ereloon van de notaris ligt tussen 1 000 en 1 800 € exclusief btw, naargelang het kantoor en de complexiteit van de statuten, plus een honderdtal euro aan schrijf- en registratierechten.
Richt u een eenmanszaak op? Dan is deze stap niet voor u: ga meteen naar het loket.
Stap 5: de inschrijving in de KBO via een ondernemingsloket
De Kruispuntbank van Ondernemingen is het centrale register van de Belgische ondernemingen. U schrijft er zich niet rechtstreeks in, maar via een erkend ondernemingsloket: Acerta, Liantis, Partena, Securex, UCM, Xerius en enkele andere. Het tarief is wettelijk vastgelegd, dus overal hetzelfde: 111,50 € per vestigingseenheid in 2026, zonder btw, jaarlijks geïndexeerd.
Het loket registreert uw activiteiten als NACE-codes, uw vestigingseenheden, uw bankrekening en uw startdatum. Als eenmanszaak ontstaat hier uw ondernemingsnummer, vaak nog dezelfde dag. Bij een vennootschap bestaat het nummer al dankzij de neerlegging van de akte, en vult het loket de inschrijving aan met de activiteiten en het exploitatieadres.
Dat nummer van tien cijfers volgt u overal: met « BE » ervoor wordt het uw btw-nummer.
Stap 6: de btw-identificatie
Eens ingeschreven in de KBO, en vóór uw eerste handeling, meldt u de start van uw activiteit aan de btw met het formulier 604A. Sinds 2025 verloopt dat uitsluitend via de toepassing e604 op MyMinfin; het loket of uw boekhouder kan het voor u doen, reken op ongeveer 70 € exclusief btw aan het loket. De verwerking duurt een week, en wie het vergeet riskeert 500 € boete.
Hier kiest u uw regeling. De normale regeling legt kwartaalaangiften op, maandelijkse boven 2,5 miljoen euro omzet. De vrijstellingsregeling, toegankelijk onder 25 000 € jaaromzet, ontslaat u van het aanrekenen van btw maar ontneemt u ook de aftrek ervan op uw aankopen. De juiste keuze hangt af van uw klanten en van uw investeringen bij de start.
Een punt dat veel starters te laat ontdekken: sinds 1 januari 2026 is gestructureerde elektronische facturatie via Peppol verplicht tussen Belgische ondernemingen, ook onder de vrijstellingsregeling. Kies van bij het begin software die op het netwerk is aangesloten. Onze gids over de verplichte elektronische facturatie beschrijft wat er precies wordt verwacht.
Stap 7: het sociaal verzekeringsfonds
Elke zelfstandige, als eenmanszaak of als bestuurder van een vennootschap, sluit zich uiterlijk op de dag van de start aan bij een sociaal verzekeringsfonds. De ondernemingsloketten zijn doorgaans ook verzekeringsfondsen, zodat u alles in één keer regelt.
In 2026 bedragen de bijdragen 20,50 % van het netto-inkomen tot 75 024,54 €, daarna 14,16 % tot 110 562,42 €, en daarboven niets meer. De eerste jaren betaalt u voorlopige bijdragen, die worden geregulariseerd zodra de fiscus uw werkelijke inkomen kent.
In hoofdberoep bedraagt het kwartaalminimum ongeveer 890 € exclusief de beheerskosten van het fonds. Primostarters genieten een verlaagd minimum van ongeveer 480 € zolang hun inkomen niet hoger ligt dan 8 972,07 €, en een automatische korting van 123,20 € op het eerste kwartaal. In bijberoep is geen bijdrage verschuldigd onder 1 922,16 € jaarinkomen.
Een vennootschap betaalt daarbovenop een jaarlijkse vennootschapsbijdrage, volgens het barema 2026 ongeveer 393 € voor een klein balanstotaal, te betalen tegen 31 december. Startende vennootschappen zijn er drie jaar van vrijgesteld, onder twee voorwaarden: een personenvennootschap zijn, wat de NV uitsluit, en zaakvoerders en een meerderheid van werkende vennoten tellen die in de voorbije tien jaar niet meer dan twaalf kwartalen zelfstandige waren.
Stap 8: wat er nog te regelen valt
- Het ziekenfonds: meld uw statuutwijziging om uw rechten op gezondheidszorg en bij arbeidsongeschiktheid te behouden.
- Het UBO-register: elke vennootschap geeft haar uiteindelijke begunstigden aan binnen de maand na de oprichting, via MyMinfin, en bevestigt de gegevens daarna elk jaar. De boete gaat van 250 tot 50 000 €.
- De verzekeringen: de beroepsaansprakelijkheid is verplicht voor bepaalde beroepen, de arbeidsongevallenverzekering vanaf de eerste werknemer, en de verzekering burgerlijke aansprakelijkheid uitbating blijft voor iedereen aangeraden.
- De sectorale vergunningen: registratie bij het FAVV voor voeding, een Unisono-licentie om muziek af te spelen, de erkenning als aannemer voor overheidsopdrachten.
- Het personeel: een sociaal secretariaat, de inschrijving bij de RSZ en een Dimona-aangifte vóór de indiensttreding van de eerste werknemer.
- In- en uitvoer buiten de Europese Unie: een EORI-nummer bij de douane.
- De boekhouding: aangepaste software vanaf de eerste dag, en voor een vennootschap de jaarlijkse neerlegging van de jaarrekening bij de Nationale Bank.
Wat het kost in 2026
| Post | Eenmanszaak | BV |
|---|---|---|
| Inschrijving in de KBO | 111,50 € | 111,50 € |
| Activering van de btw | 0 tot 85 € | 0 tot 85 € |
| Ereloon van de notaris | Niet van toepassing | 1 000 tot 1 800 € exclusief btw |
| Schrijf- en registratierechten | Niet van toepassing | Ongeveer 150 € |
| Publicatie in het Belgisch Staatsblad | Niet van toepassing | 286,17 € inclusief btw |
| Financieel plan door een boekhouder | Facultatief | 500 tot 1 500 € |
| Indicatief totaal | Ongeveer 115 tot 200 € | Ongeveer 1 600 tot 3 900 € |
De inbreng staat niet in deze tabel: het is geen kost, het geld blijft in de vennootschap. Voorzie daarna de terugkerende kosten: de sociale bijdragen, de vennootschapsbijdrage, de neerlegging van de jaarrekening en het ereloon van de boekhouder, doorgaans tussen 1 000 en 3 000 € per jaar voor een kleine structuur. Onze gids over de kostprijs van een accountant gaat dieper in op die bedragen.
Hoeveel tijd het vraagt
Als eenmanszaak krijgt u het ondernemingsnummer vaak nog dezelfde dag aan het loket, en is de btw binnen de week actief. U kunt binnen enkele dagen factureren.
Voor een vennootschap rekent u op twee tot vier weken: een tot twee weken voor het financieel plan, enkele dagen voor de opening van de rekening en het attest, de afspraak bij de notaris, en daarna de neerlegging, de inschrijving aan het loket en de activering van de btw. Het financieel plan is bijna altijd de stap die de kalender bepaalt.
Wat een boekhouder voor zijn rekening neemt
Geen enkele oprichtingsformaliteit vereist een boekhouder: het loket schrijft in bij de KBO, de notaris richt de vennootschap op, MyMinfin activeert de btw. In de praktijk nemen de meeste starters er een nog vóór de inschrijving, om drie redenen. Hij hakt de knoop eenmanszaak of vennootschap door met een becijferde simulatie. Hij stelt het financieel plan op en verbindt er zijn naam aan. Hij coördineert de rest: formulier 604A, btw-regeling, ritme van de bijdragen, aanvraag tot vrijstelling van de vennootschapsbijdrage, software aangesloten op Peppol, UBO-aangifte.
Veel kantoren bieden de oprichting aan als een forfait, los van het jaarlijkse ereloon. Vraag dat de omvang van de opdracht wordt vastgelegd in de opdrachtbrief, en controleer de inschrijving van de beroepsbeoefenaar in het register van het ITAA.
Met de AccountMap-gids filtert u de kantoren op de dienst die ze opgeven: bekijk de kantoren die de oprichting van een onderneming begeleiden. U kunt verfijnen per stad, per gebruikte software of per type klanten, en meerdere kantoren contacteren voor u kiest.
Bronnen
- FOD Economie, formaliteiten bij een ondernemingsloket, tarief 2026 en rol van het loket
- Belgium.be, de belangrijkste stappen bij de oprichting van een onderneming
- Notaris.be, hoe een vennootschap oprichten, financieel plan, bankattest en authentieke akte
- Commissie voor Boekhoudkundige Normen, technische nota over het financieel plan
- FOD Justitie, publicatiekosten in het Belgisch Staatsblad, tarieven op 1 maart 2026
- RSVZ, vrijstelling van de vennootschapsbijdrage
- Liantis, tabel van de sociale bijdragen 2026
- FOD Financiën, voor wie elektronische facturatie verplicht is
- UCM, afschaffing van de basiskennis bedrijfsbeheer in Wallonië
Informatie gecontroleerd op 18 september 2026.
Verder lezen
- Wat kost een accountant in België in 2026?
- Is elektronische facturatie verplicht in 2026?
- Accountant, boekhouder-fiscalist of fiduciaire: wat is het verschil?
- Een kantoor vinden dat de oprichting van een onderneming begeleidt
Dit artikel is louter informatief. Het vervangt niet het advies van een ingeschreven beroepsbeoefenaar over uw specifieke situatie.