Een document dat vereist is voor de vennootschap bestaat
Sinds de BV geen minimumkapitaal meer heeft, is het financieel plan de belangrijkste waarborg geworden dat de vennootschap start met middelen die bij haar project passen. Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen legt het op voor de BV (artikel 5:4), de coöperatieve vennootschap (artikel 6:5) en de naamloze vennootschap (artikel 7:3).
De oprichters bezorgen het aan de notaris voor het verlijden van de akte. Het wordt niet bekendgemaakt en de notaris bewaart het. Het komt pas boven als de vennootschap binnen drie jaar na de oprichting failliet gaat; dan wordt het aan de rechter of de curator bezorgd die de aansprakelijkheid van de oprichters onderzoekt.
Wat het moet bevatten
Het Wetboek laat de inhoud niet aan de vrije keuze van de oprichters over. Het legt minstens het volgende op:
- een nauwkeurige beschrijving van de voorgenomen activiteit;
- een overzicht van alle financieringsbronnen bij de oprichting, met inbegrip van eventuele verstrekte waarborgen;
- een openingsbalans en geraamde balansen na twaalf en vierentwintig maanden;
- geraamde resultatenrekeningen na twaalf en vierentwintig maanden;
- een begroting van ontvangsten en uitgaven over minstens twee jaar vanaf de oprichting;
- een beschrijving van de hypothesen die werden gebruikt om omzet en rendabiliteit te ramen;
- in voorkomend geval, de naam van de externe deskundige die bijstand verleende.
De geraamde balansen en resultatenrekeningen volgen de schema's van de jaarrekening. De Commissie voor Boekhoudkundige Normen publiceerde aanbevelingen voor bijzondere gevallen, zoals een eerste boekjaar dat tot achttien maanden wordt verlengd.
Waarom twee jaar, en geen drie
Banken vragen voor een krediet vaak prognoses over drie jaar. De wet houdt het bij twee jaar. Dat is geen tegenspraak: de wettelijke horizon dient om te beoordelen of het aanvangsvermogen volstaat voor een periode van minstens twee jaar normale activiteit. Niets belet de prognoses voor de bankier te verlengen, maar het plan bij de notaris moet minstens de eerste vierentwintig maanden dekken.
Het verband met de aansprakelijkheid van de oprichters
Hier krijgt het plan zijn volle gewicht. Wordt de vennootschap binnen drie jaar na de oprichting failliet verklaard en was haar aanvangsvermogen kennelijk ontoereikend om de voorgenomen activiteit gedurende minstens twee jaar uit te oefenen, dan kunnen de oprichters aansprakelijk worden gesteld voor de verbintenissen van de vennootschap, in de verhouding die de rechter bepaalt.
De rechter leest het plan niet als een resultaatsverbintenis. Hij gaat na of een redelijk voorzichtige oprichter de middelen op het moment van de oprichting toereikend kon achten, gelet op de gebruikte hypothesen. Een ontbrekend, slordig of op onrealistische hypothesen gebouwd plan verzwakt de verdediging van de oprichters ernstig. Een ernstig, onderbouwd en met de realiteit van de sector strokend plan beschermt hen.
Wie het opstelt
De verantwoordelijkheid voor het plan ligt bij de oprichters, die het ondertekenen. Ze kunnen zich laten bijstaan door een professional, typisch een accountant of een bedrijfsrevisor, wiens naam dan in het plan staat. De beroepsinstituten herinnerden eraan dat die bijstand ook de professional verbindt, die de oprichters moet wijzen op kennelijk onrealistische hypothesen.
Concreet dwingt de oefening om te becijferen wat vaak enkel geschat werd: de verkoopprijs, het realistische volume in het eerste jaar, de betalingstermijn van de klanten, de kostprijs van een wagen of een pand, de bezoldiging van de bedrijfsleider, de btw die voorgefinancierd moet worden. Een oprichter die in dit stadium ontdekt dat zijn project in de achtste maand krap zit, heeft iets gewonnen.
Een voorbeeld
Een consulente richt een BV op met een inbreng van 5 000 €. Haar plan voorziet een omzet van 60 000 € in het eerste jaar, met klanten die op 45 dagen betalen, de aankoop van een computer en een wagen in leasing, en een maandelijkse bezoldiging vanaf de derde maand. Het liquiditeitsbudget toont een dip in de tweede maand, opgevangen met een kaskrediet. De geraamde balans na vierentwintig maanden toont een stijgend eigen vermogen dankzij de behouden winst. De hypothesen zijn uitgelegd, de inbreng lijkt in verhouding tot de activiteit.
Financieel plan en businessplan
Het financieel plan is geen businessplan. Dat laatste dient om te overtuigen en spreekt over markt, concurrentie en strategie. Het wettelijke financieel plan dient om aan te tonen dat de middelen volstaan, en de inhoud ervan ligt vast in de wet. Beide overlappen vaak en kunnen dezelfde cijfers gebruiken, maar een aantrekkelijk businessplan vervangt niet de elementen die het Wetboek vereist.
Deze inhoud is indicatief. Het financieel plan verbindt de aansprakelijkheid van de oprichters: laat het opstellen of nalezen door een cijferberoepsbeoefenaar.