De kapitaalvennootschap
De naamloze vennootschap is van oudsher de vorm van grote ondernemingen. Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen behield ze, maar maakte er een meer specifieke vorm van: ze richt zich op projecten die veel aandeelhouders moeten samenbrengen, veel kapitaal moeten ophalen of naar de beurs willen. Voor de meeste kmo's en zelfstandigen die naar een vennootschap overstappen, is de BV de logische keuze geworden.
De aandeelhouders van een NV staan slechts in voor de schulden van de vennootschap ten belope van hun inbreng. Aandelen zijn in principe vrij overdraagbaar, wat de in- en uitstap van investeerders vergemakkelijkt, tenzij de statuten beperkingen opleggen.
Een kapitaal dat verplicht blijft
Anders dan de BV heeft de NV het begrip kapitaal behouden. De oprichters moeten een minimumkapitaal van 61 500 € inbrengen, volledig volstort bij de oprichting. De oprichting gebeurt bij notariële akte, op basis van een financieel plan, zoals bij de BV. Daarna gelden de regels inzake kapitaalbehoud, met name voor uitkeringen aan aandeelhouders en bij grote verliezen.
Drie bestuursmodellen
Het Wetboek laat de oprichters de keuze tussen drie organisaties.
- De enige bestuurder: één persoon, natuurlijk of rechtspersoon, bestuurt de vennootschap. Het eenvoudigste model voor een kleine NV.
- De raad van bestuur, of monistisch bestuur: een college van minstens drie bestuurders, of twee wanneer de vennootschap minder dan drie aandeelhouders telt. Het kan het dagelijks bestuur aan een of meer gedelegeerden toevertrouwen.
- Het duaal bestuur: een raad van toezicht bepaalt het algemeen beleid en houdt toezicht op een directieraad die de vennootschap leidt. Dat model komt vooral in grote structuren voor.
De belangrijkste beslissingen liggen bij de algemene vergadering van aandeelhouders: goedkeuring van de rekeningen, benoeming en ontslag van bestuurders, statutenwijzigingen.
NV of BV: hoe kiezen
Neem twee vennoten die een dienstenbedrijf oprichten met 20 000 € inbreng. Een BV volstaat: geen minimumkapitaal, soepele statuten, eenvoudig bestuur. Neem nu een industrieel bedrijf dat meerdere financieringsrondes bij investeerders plant en misschien een beursgang. De NV, met vrij overdraagbare aandelen en een bestuurskader dat investeerders kennen, wordt dan relevant, en het kapitaal van 61 500 € is op die schaal geen rem.
Sinds het Wetboek van 2019 kan ook de BV investeerders aantrekken en verschillende soorten aandelen uitgeven. De grens ligt dus minder bij de juridische mogelijkheden dan bij de omvang van het project, de verwachtingen van investeerders en de kost van de structuur.
De verplichtingen die volgen
Zoals elke vennootschap voert de NV een dubbele boekhouding, stelt ze haar jaarrekening op en legt ze die neer bij de Nationale Bank, betaalt ze vennootschapsbelasting en schrijft ze haar uiteindelijke begunstigden in het UBO-register in. Overschrijdt ze de groottecriteria, dan moet ze een commissaris benoemen voor de controle van haar rekeningen. Beursgenoteerde NV's volgen bovendien de regels van de financiële markten.
Naamloos betekent niet geheim
Het woord "naamloos" komt van het feit dat de vennootschap niet de naam van haar vennoten draagt, anders dan de vroegere personenvennootschappen. Het betekent niet dat de eigenaars verborgen zijn: de bestuurders worden in het Belgisch Staatsblad bekendgemaakt en de uiteindelijke begunstigden moeten in het UBO-register worden aangegeven.
De keuze van een vennootschapsvorm heeft juridische, fiscale en praktische gevolgen. Laat u adviseren door een notaris en een cijferberoepsbeoefenaar.