Geld dat vastzit in de bedrijfscyclus
Tussen het moment waarop een onderneming haar grondstoffen koopt of haar medewerkers betaalt en het moment waarop haar klant betaalt, verstrijkt tijd. Tijdens die periode financiert de onderneming de verrichting zelf. De werkkapitaalbehoefte meet dat bedrag dat de activiteit zelf permanent vastlegt, los van de investeringen.
De basisformule past op één regel: voorraden plus handelsvorderingen, min leveranciersschulden. Soms worden er andere kortlopende vorderingen en schulden uit de bedrijfsvoering aan toegevoegd, zoals terug te vorderen btw of sociale schulden. Al die bedragen staan op de balans.
De werkkapitaalbehoefte in dagen
Absolute bedragen zeggen van jaar tot jaar weinig. Analisten vertalen ze vaak in dagen omzet:
- de klantentermijn: hoeveel dagen klanten gemiddeld nodig hebben om te betalen;
- de leverancierstermijn: hoeveel dagen de onderneming nodig heeft om haar leveranciers te betalen;
- de voorraadrotatie: hoeveel dagen goederen in voorraad blijven voor ze verkocht worden.
Een klant die op 60 dagen betaalt terwijl de leveranciers op 30 dagen betaald worden, creëert een kloof van 30 dagen die de onderneming moet financieren, bovenop de tijd in voorraad.
Een groothandel in cijfers
Een groothandel in elektrisch materiaal haalt 1 200 000 € omzet per jaar, of ongeveer 100 000 € per maand. Hij houdt gemiddeld anderhalve maand goederen in voorraad, voor 120 000 € tegen aankoopprijs. Zijn klanten betalen op 45 dagen: 150 000 € vorderingen permanent. Hij betaalt zijn leveranciers op 30 dagen: 80 000 € schulden. Zijn werkkapitaalbehoefte bedraagt 120 000 € + 150 000 € − 80 000 €, of 190 000 €.
Die 190 000 € zijn geen verlies. Ze zitten vast in de cyclus, en de onderneming moet ze financieren met eigen vermogen, behouden winst of krediet. Kreeg de groothandel zijn klanten zover om op 30 dagen te betalen, dan kwam er ongeveer 50 000 € kas vrij zonder één euro meer te verkopen.
Groeien kost geld
De werkkapitaalbehoefte volgt de activiteit. Verdubbelt de omzet, dan verdubbelen ook de voorraden en vorderingen, en de financieringsbehoefte mee. Dat is de paradox van groei: een winstgevende onderneming die snel groeit, kan krap bij kas komen te zitten, omdat haar bijkomende verkopen op korte termijn meer geld vastleggen dan ze opleveren. Het financieel plan van een nieuwe vennootschap moet daarmee rekening houden, anders wordt het nodige startkapitaal onderschat.
De werkkapitaalbehoefte verlagen
De hefbomen zijn bekend, de toepassing hangt af van de sector: factureren bij levering en snel opvolgen, korting geven voor vervroegde betaling, voorschotten vragen, slapende voorraden afbouwen, termijnen bij leveranciers onderhandelen. Sommige activiteiten hebben van nature een lage of zelfs negatieve werkkapitaalbehoefte, zoals contant betaalde detailhandel die zijn leveranciers op termijn betaalt. Dienstverleners hebben geen voorraden, maar hun handelsvorderingen wegen des te zwaarder.
Werkkapitaalbehoefte en werkkapitaal
Beide begrippen liggen dicht bij elkaar maar verschillen. Het werkkapitaal meet de duurzame middelen die beschikbaar zijn om de bedrijfsvoering te financieren: eigen vermogen en langlopende schulden, min de vaste activa. De werkkapitaalbehoefte meet wat de bedrijfsvoering verbruikt. Dekt het werkkapitaal de behoefte, dan is de kaspositie positief. Zo niet, dan hangt de onderneming af van kortlopend krediet. Beide worden vergeleken met een blik op de resultatenrekening, om na te gaan of de activiteit genoeg oplevert om haar eigen groei te financieren.
Werkkapitaalratio's verschillen sterk per sector. Uw boekhouder kan u helpen de uwe te berekenen en op te volgen.