Een aankoop spreiden over de levensduur
Een onderneming die een wagen van 30 000 € koopt, wordt op de dag van de aankoop niet 30 000 € armer: ze ruilt geld voor een goed dat meerdere jaren dienst zal doen. De boekhouding vertaalt dat met de afschrijving. Het goed komt op het actief van de balans, waarna elk jaar een deel van de kostprijs als kost in de resultatenrekening wordt geboekt.
Het gaat om duurzame investeringen: gebouwen, inrichtingen, machines, informaticamateriaal, meubilair, voertuigen, software en andere immateriële vaste activa. Grond wordt niet afgeschreven, omdat die niet slijt. Kantoorbenodigdheden en kleine courante uitgaven gaan meteen in de kosten.
Het afschrijvingsplan
Het bestuursorgaan van de vennootschap legt de waarderingsregels en het afschrijvingsplan per categorie van goederen vast: berekeningsbasis, methode en duur. Die regels staan in de toelichting bij de jaarrekening en moeten van boekjaar tot boekjaar consequent worden toegepast.
De meest gebruikte methode is de lineaire afschrijving: elk jaar hetzelfde bedrag. Een computer van 1 500 € die over drie jaar wordt afgeschreven, geeft 500 € kost per jaar. De gekozen termijnen hangen af van de werkelijke gebruiksduur, maar de fiscus aanvaardt in de praktijk gebruikelijke percentages, rond 3 % per jaar voor een gebouw, 10 % voor meubilair, 20 % voor een voertuig of een derde voor informaticamateriaal.
De fiscale regels
Afschrijving is een aftrekbare kost: ze verlaagt de belastbare winst in de vennootschapsbelasting of de personenbelasting. De wetgever regelt dus hoe ze berekend wordt.
- Pro rata temporis: sinds 2020 moeten alle vennootschappen de eerste annuïteit berekenen in verhouding tot de gebruiksperiode. Een goed dat op 1 oktober wordt gekocht, geeft het eerste jaar maar recht op drie maanden afschrijving.
- Bijkomende kosten, zoals transport of installatie, worden bij vennootschappen in hetzelfde ritme afgeschreven als het hoofdgoed.
- Degressieve afschrijving, die de eerste jaren zwaarder belast, onderging voor vennootschappen verschillende regelwijzigingen. Het gebruik ervan moet met een professional worden nagekeken voor men ervoor kiest.
- Wagens worden normaal afgeschreven, maar het aftrekbare deel van de afschrijvingen volgt de aftrekregels voor autokosten, die afhangen van de motorisatie en de besteldatum.
Een aankoop in oktober, stap voor stap
Een BV koopt op 1 oktober een machine van 24 000 € exclusief btw, die ze over vijf jaar wil afschrijven. De volledige annuïteit bedraagt 4 800 €. Het eerste jaar is de kost door de pro-rataregel slechts 1 200 € (drie maanden op twaalf). De vier volgende jaren dragen elk 4 800 €, en het saldo van 3 600 € wordt in het zesde jaar genomen. Op de balans staat de machine elk jaar voor haar nettowaarde: 22 800 € op het einde van het eerste jaar, 18 000 € op het einde van het tweede, enzovoort.
Intussen heeft de kas de 24 000 € meteen bij aankoop betaald, plus btw, die recupereerbaar is als de vennootschap btw-plichtig is. Die kloof tussen uitgaande kasstroom en boekhoudkundige kost verklaart waarom een grote investering zwaar op de bankrekening kan wegen zonder het jaarresultaat veel te raken.
Waarom het ritme ertoe doet
De keuze van de termijn heeft concrete gevolgen. Een korte afschrijving verlaagt sneller de winst en de belasting, maar ook het getoonde eigen vermogen, wat kan meetellen tegenover een bank of voor de uitkeringstesten van een BV. Een lange afschrijving doet het omgekeerde. Er is geen universeel juiste keuze, alleen een samenhang met de werkelijke gebruiksduur en de strategie van de onderneming.
Afschrijven is geen geld opzijzetten
Afschrijving is een boeking, geen spaarpot. Ze creëert geen geldreserve om het goed op het einde van zijn levensduur te vervangen. Een onderneming die haar bestelwagen over vijf jaar wil vervangen, moet dat in haar liquiditeitsplan voorzien, los van de kost die ze elk jaar boekt. De aftrekregels voor investeringsuitgaven sluiten bovendien aan bij die van de beroepskosten.
De fiscale afschrijvingsregels veranderden de laatste jaren meermaals. Laat uw afschrijvingsplan nakijken door uw boekhouder.