Eén nummering voor alle ondernemingen
Elke aankoop, elke verkoop en elke betaling wordt op een rekening geboekt. Als elke onderneming haar eigen rekeningen zou bedenken, zou geen enkele balans vergelijkbaar zijn en zou controle onmogelijk worden. Het minimumrekeningenstelsel legt daarom een gemeenschappelijke structuur op: een rekeningnummer betekent hetzelfde bij een bakker in Namen en bij een IT-bedrijf in Antwerpen.
De referentietekst is vandaag het koninklijk besluit van 21 oktober 2018 tot uitvoering van het Wetboek van economisch recht, dat de vroegere besluiten van 1983 heeft gebundeld en vervangen. Het woord "minimum" is belangrijk: de onderneming moet de voorziene rekeningen respecteren, maar mag ze zo ver onderverdelen als ze wil om haar activiteit nauwkeuriger op te volgen.
De acht klassen
Het stelsel is opgebouwd uit klassen die herkenbaar zijn aan het eerste cijfer van de rekening. De klassen 1 tot 5 voeden de balans, de klassen 6 en 7 de resultatenrekening, en klasse 0 volgt op wat in geen van beide verschijnt.
- Klasse 0: niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen, zoals gegeven waarborgen of goederen die voor rekening van derden worden gehouden.
- Klasse 1: eigen vermogen, voorzieningen voor risico's en kosten, en schulden op meer dan een jaar. Hier staan het kapitaal of de inbreng (10), de reserves (13), het overgedragen resultaat (14) en de langlopende leningen (17).
- Klasse 2: oprichtingskosten, vaste activa en vorderingen op meer dan een jaar. Rekening 21 bevat de immateriële vaste activa, de rekeningen 22 tot 27 de materiële vaste activa, rekening 28 de financiële vaste activa.
- Klasse 3: voorraden en bestellingen in uitvoering.
- Klasse 4: vorderingen en schulden op ten hoogste een jaar. Klanten (40), leveranciers (44), terug te vorderen btw (411) en te betalen btw (451) staan hier.
- Klasse 5: geldbeleggingen en liquide middelen, waaronder de bankrekeningen (55) en de kas (57).
- Klasse 6: kosten. Aankopen van handelsgoederen (60), diensten en diverse goederen (61), bezoldigingen en sociale lasten (62), afschrijvingen (63).
- Klasse 7: opbrengsten, te beginnen met de omzet (70).
Een concreet voorbeeld
Een consulente factureert een opdracht van 5 000 € exclusief btw aan een Belgische klant. Haar boekhouder boekt 6 050 € in het debet van rekening 400 (de klant is haar dat bedrag verschuldigd), 5 000 € in het credit van rekening 700 (de omzet) en 1 050 € in het credit van rekening 451 (de btw die ze moet doorstorten). Wanneer de klant betaalt, stijgt bankrekening 550 en wordt rekening 400 afgeboekt.
Dezelfde maand koopt ze een computer van 1 500 € exclusief btw. Het materiaal gaat naar een rekening van klasse 2, omdat het meerdere jaren zal dienen, de aftrekbare btw van 315 € naar rekening 411 en de schuld aan de leverancier naar rekening 440. Elke beweging wordt twee keer geboekt, in het debet van de ene rekening en in het credit van een andere: dat is het principe van het dubbel boekhouden.
Wie moet het toepassen
Alle vennootschappen, en ondernemingen die een dubbele boekhouding moeten voeren, gebruiken het MAR. Verenigingen en stichtingen hebben een aangepast stelsel, gepubliceerd door de Commissie voor Boekhoudkundige Normen, dat rekening houdt met giften, bijdragen en subsidies.
Zelfstandigen in eenmanszaak en bepaalde personenvennootschappen mogen onder voorwaarden een vereenvoudigde boekhouding voeren. Volgens de Commissie voor Boekhoudkundige Normen is die mogelijkheid voorbehouden aan ondernemingen waarvan de omzet exclusief btw niet hoger is dan 500 000 €. Zij houden dan dagboeken bij (aankopen, verkopen, financieel) zonder het rekeningenstelsel toe te passen, en leggen geen jaarrekening neer.
Wat het voor u verandert
Voor een bedrijfsleider is het MAR vooral een gemeenschappelijke taal met zijn accountant. Wie weet dat klasse 6 de kosten en klasse 7 de opbrengsten bevat, kan een proef- en saldibalans lezen en zien waar het geld naartoe gaat. Belgische boekhoudsoftware heeft het stelsel standaard ingebouwd, en boekingen die uit de bank of uit facturatietools worden geïmporteerd, worden volgens die nummers ingedeeld.
De kwaliteit van de indeling heeft concrete gevolgen. Een investering die per vergissing als kost wordt geboekt, verlaagt de winst van het jaar en vertekent daarna de afschrijvingen van de volgende jaren. Een verkeerde btw-rekening verschuift een aangifte. Dat is een van de redenen waarom een boekhoudkantoor de boekingen nakijkt voor elke afsluiting, ook wanneer de klant zelf zijn stukken inboekt.
Het Franse rekeningenstelsel is niet het MAR
Het Belgische MAR is niet het Franse plan comptable général. Beide volgen een gelijkaardige logica, maar niet dezelfde nummers: in Frankrijk staat klasse 4 voor de rekeningen van derden en klasse 5 voor de financiële rekeningen, volgens een andere indeling. Een boekingsvoorbeeld van een Franse website kan dus misleiden, net als een Luxemburgse handleiding, die nog een ander stelsel volgt.
Deze inhoud is indicatief. Laat de boekhoudkundige verwerking van uw verrichtingen nakijken door een ingeschreven beroepsbeoefenaar.